#246 — Een hete Take (feat. Faisal)

Stijn en Kirsten openen met hun zomerervaringen. Kirsten was in Sri Lanka, maar noemt vooral Cactusfestival indrukwekkend: tijdens het voetbal hing er een sterke sfeer. Stijn werkte veel tijdens de festivals en zag Pukkelpop grotendeels op televisie, wat hij net interessant vond omdat VRT MAX kijkers thuis live tussen Werchter, Tomorrowland en andere festivals liet volgen. Kirsten zag New Wave op tv en vond de podiumactie aanvankelijk low effort, maar merkte dat de collectieve energie en het publiek enorm waren. Ze zijn het erover eens dat televisie beperkingen heeft: een gigantisch object boven het podium en de sfeer van een moshpit komen in 2D niet volledig over.

Kirsten was eerst sceptisch over Gipsy, omdat ze geen duidelijke klassiekers hoorde en ‘je moest erbij zijn’ een goedkope verdediging kan worden. Tijdens het optreden sloeg dat om: de band speelde strak, het publiek zong van begin tot einde mee en er ontstond een grote moshpit waarin ze op de tweede rij belandde. Ze noemt het optreden uiteindelijk een van haar hoogtepunten, ondanks dat ze op tv niet alles kon plaatsen, zoals het grote schermachtige object boven het podium. Stijn verdedigt plezier als criterium: als mensen zich zichtbaar amuseren en de muziek hen losmaakt, is dat voor hem al een geslaagd concert.

Kirsten beschrijft Leffingeleuren als een festival waar je vooral onbekende artiesten ontdekt die over twee jaar grotere podia kunnen halen. Ze verwerpt het cliché dat het alleen voor West-Vlamingen is: ze zag Brusselse jongeren drie dagen kamperen en alles bekijken. Het festival gebruikt verschillende locaties — tenten, een kerk, een grote zaal en een café — waardoor je voortdurend tussen concerten kunt bewegen. Ze tipt Woman Chin, dat live veel groter klonk dan op plaat, TVOD en een act waarvan ze de naam niet meer weet. Stijn vult aan met Harry Mack, die publiekswoorden onmiddellijk in freestyle verwerkt en volgens hem uitzonderlijk overtuigend was.

Faisal vertelt dat hij IJsland op een lokaal festival zag zonder aankondiging vooraf. Dat bleek logisch toen de eerste basgolf begon: hij grapte dat hij blij was niet te veel gegeten te hebben, omdat het optreden fysiek binnenkwam. Het openingsnummer ‘Zetetek’ en de zware, maar stijlvolle productie maakten meteen duidelijk dat dit geen gewone show zou worden. Er ontstond een moshpit en Faisal noemt het optreden het spectaculairste dat hij die zomer zag. Daarna luisterde hij veel meer naar IJsland. Stijn beaamt dat de combinatie van harde bassen, controle en sfeer live iets oplevert wat je niet alleen uit de plaat haalt.

Faisal zegt dat de zomer druk was door zijn eigen tour, de IJsland-show en andere optredens, maar dat hij alles in de plaat en de livevertaling heeft gestoken. De show moet niet alleen muzikaal goed klinken: de nummers bevatten volgens hem duidelijke maar soms abstracte boodschappen, terwijl de uitvoering toch feestelijk blijft. Dat evenwicht vindt hij een grote kunst. IJsland speelde onder meer op Nederlandse festivals en in kleinere zalen; Faisal denkt dat de intieme clubshows het project beter laten ervaren dan grote festivalpodia. Hij remixt nummers voortdurend en bouwt de set telkens anders op, zodat elke show een eigen DJ-achtige vorm krijgt.

De hosts bespreken de beslissing van Macklemore om zich terug te trekken als voorprogramma van Ed Sheeran nadat hij zich op het podium uitsprak met ‘Free Palestine’. Ook andere voorprogramma’s en leden van Sheerans band zouden bezwaar hebben gemaakt tegen beperkingen op hun vrijheid van meningsuiting, zeker omdat de betrokken stadions met pro-Israëlische financiering worden geassocieerd. Stijn en Faisal vinden dat artiesten niet bij elk concert politieke toespraken hoeven te houden, maar wel mogen spreken wanneer politici tekortschieten en er volgens hen een duidelijke humanitaire kwestie speelt. Macklemore baseerde zijn uitspraak volgens hen op feiten en bevindingen van internationale instanties, niet op een oproep tot geweld.

De panelleden vinden dat Ed Sheeran verantwoordelijkheid had moeten nemen in plaats van te zeggen dat de promoter Macklemore uit de tour zette. Hij had volgens hen kunnen dreigen de show zelf niet te spelen, de tour annuleren of een eigen alternatief organiseren; zijn financiële positie — Stijn zegt dat hij zelfs huizen voor vrienden heeft gekocht — maakte dat volgens hen haalbaar. Macklemore zou ongeveer één miljoen dollar netto hebben misgelopen en dat bedrag aan zes organisaties voor hulp aan mensen in Gaza hebben geschonken. De solidariteit van de andere acts vinden ze betekenisvol: zij lieten eveneens inkomsten vallen om niet mee te werken aan de beslissing.

Los van het conflict vinden Stijn, Kirsten en Faisal dat een venue een optreden moet faciliteren en niet mag bepalen wat een artiest op het podium mag zeggen. Ze maken wel onderscheid tussen vrije meningsuiting en strafbare oproepen tot geweld. De discussie over slogans als ‘Death to the IDF’ gaat volgens hen mis wanneer zulke artistieke of politieke taal hyperletterlijk wordt gelezen, terwijl bij andere muziek wel ruimte voor beeldspraak bestaat. Stijn vindt het problematisch als managers en zalen uiteindelijk alles voorschrijven: kleding, teksten en statements. Een artiest mag fouten maken en draagt daar verantwoordelijkheid voor, maar moet volgens de groep zelf een ruggegraat hebben.

Kirsten en Stijn vinden het lastig om Sheerans muziek volledig uit playlists te halen, omdat hij zelf geen genocide heeft gepleegd en zijn muziek los kan staan van zijn slechte beslissing. Toch voelt het volgens hen ongepast om hem juist extra te draaien terwijl Macklemore wordt geweerd. Ze vergelijken dat met artiesten die aantoonbaar misbruik pleegden: daar kan een tijdelijke of blijvende boycot wel logisch zijn. Hun kritiek op Sheeran gaat vooral over het gebrek aan persoonlijkheid en verantwoordelijkheid. In een tijd waarin muziek technisch en commercieel maakbaar is, blijft volgens hen een eigen mening of duidelijke positie een van de weinige dingen die een artiest niet kan laten produceren.

Een luisteraar vraagt waarom Fabiow zo veel aandacht krijgt met expres slechte, laagdrempelige teksten. Faisal vertelt dat hij Fabiow aanvankelijk interessant vond omdat die eindeloos livestreamde, voortdurend muziek maakte en beweerde honderden of duizenden nummers klaar te hebben. Hij zag hem als iemand die eerst het mechanisme van muziek maken en verkopen begreep en later misschien een sterke song zou vinden. Na een racistische of kwetsende stunt, excuses en vervolgens opnieuw hetzelfde gedrag, veranderde Faisals oordeel: het lijkt volgens hem niet langer om muziek te gaan, maar om views, reacties en crowdfunding. Hij vindt dat zulke aandachtstunts afbreuk doen aan artiesten die serieus schrijven en werken.

Faisal merkt dat online discussies rond Fabiow worden overgenomen door mensen die hem niet volgen en nauwelijks zijn muziek kennen, maar zijn posts gebruiken om een groter politiek punt te maken. Daardoor lijkt een klein, luid kamp op sociale media de publieke opinie te vertegenwoordigen, terwijl niemand nog over de muziek praat. Stijn herkent dat patroon uit een andere discussie met meer dan 1.500 reacties: groepen vinden elkaar snel, versterken elkaar en maken van een onderwerp een strijdtoneel. De panelleden vinden Fabiow daardoor ook slachtoffer van de gepolariseerde aandacht, omdat de discussie niet meer over zijn werk of gedrag afzonderlijk gaat, maar over kampen.

Bij het overlijden van Dolly Parton merkt Kirsten dat zelfs mensen die maar enkele nummers kennen online verdriet en waardering delen. Ze herkent dat gevoel bij zichzelf: ze kende haar catalogus niet goed en had geen post geplaatst, maar het nieuws liet haar niet koud. De verklaring ligt volgens de groep bij Dolly als instituut en persoonlijkheid. Ze combineerde muziek met liefdadigheid, onder meer door kinderen boeken te laten ontvangen die ze anders misschien nooit zouden lezen, en bleef ondanks haar plastische uiterlijk een herkenbare, zelfgekozen figuur. Stijn noemt haar samenwerking met Kenny Rogers als voorbeeld van haar humor en livepersoonlijkheid: hun spontane plagerijen op het podium waren volgens hem minstens zo memorabel als hun duetten.

De groep keert terug naar IJsland 2, dat Faisal als een belangrijke zomerplaat beschouwt. Hij wijst op de tegenstelling tussen zware titels en teksten en momenten die bijna vrolijk klinken. In de auto hoorde hij een donker nummer luid en vond hij vooral de snelle, helder geschreven tekst sterk, alsof iemand rechtstreeks een verhaal vertelt. De plaat vermijdt volgens hem zowel permanente ernst als vrijblijvende vrolijkheid. Stijn merkt op dat de drie makers — Faisal, Abel en Jushef — heel verschillende werelden samenbrengen, waardoor de muziek soms onverwacht en chaotisch wordt, maar precies daardoor uniek klinkt.

Faisal legt uit dat ‘Ossama Bin Laden’ begon als een klein, diep en donker pianomotief. De makers bouwen hun nummers niet lineair op: tekst, loop, beat en productie ontstaan tegelijk en sturen elkaar voortdurend. Omdat Faisal wist dat hij de gewenste emotionele lading niet alleen kon maken, stuurde hij de producer Thomas een slechte WhatsApp-opname met de vraag om die emotie te behouden. Die opname bleef uiteindelijk in het nummer. Ook vogels die buiten de speakers opnamen tijdens een studiosessie en een onverwachte sample van Latifa werden bewust gebruikt. Faisal verkiest zulke imperfecte, contextverschuivende keuzes boven zuivere productie: de breuken maken het nummer interessanter.

De drie uitverkochte IJsland-shows in Brussel en Antwerpen leiden tot de vraag of er extra concerten moeten komen. Faisal wil het project voorlopig niet in een strategisch product veranderen. IJsland begon als een vrije hobbygroep naast hun andere projecten; als ze nu speciaal voor de hype een nieuwe plaat, grotere zaal of verkoopbare reden moeten maken, verdwijnt volgens hem de vormloosheid die het project juist sterk maakt. Kirsten vergelijkt het met lasagne: soms moet je een bereiding laten staan voordat je een nieuwe maakt. Stijn zou extra shows wel graag zien, omdat ‘ik moet dit live zien’ volgens hem het grootste compliment voor een artiest is. Er is nog niets bevestigd.